ده سال پیش، انگیزه اصلی سفر من به بخارا بازدید از مقبره شگفت انگیز امیراسماعیل سامانی بود. این بنای کوچک اما بسیار مهم یکی از برترین آثار معماری ایرانی به شمار می‌رود. این مقبره، به‌مثابه کعبه‌ای برای دوستداران تاریخ معماری ایران است؛ بنایی که با وجود ابعاد کوچک خود، اثری بی‌نظیر و باارزش در تاریخ معماری پس از اسلام محسوب می‌شود. مقبره امیر اسماعیل سامانی‌، به عنوان یکی از شاهکارهای معماری اولیه ایرانی در بخارا قرار دارد و به دلیل الگوهای پیچیده آجری و ساختار ساده ولی تأثیرگذارش معروف است. این بنا که از آجر‌های پخته ساخته شده با تزیینات…

مسجد مغاک عطاری که در قلب بخارای ازبکستان واقع شده، یکی از قدیمی‌ترین مساجد بازمانده در آسیای مرکزی است که تاریخی پر از لایه های مذهبی و فرهنگی دارد. نام «مغاک» به معنی «گود» یا «چاله» است که به دلیل قرار گرفتن این مسجد زیر سطح زمین، بر اثر قرن‌ها انباشت رسوبات، به آن داده شده است. تاریخ مسجد مغاک عطاری به دوران پیش از اسلام بازمی گردد، زمانی که بخارا به عنوان یک مرکز برجسته زرتشتی شناخته می‌شد. شواهد باستان شناسی نشان می‌دهد که در محل فعلی مسجد، زمانی معبدی زرتشتی وجود داشته و پایه‌های این معبد هنوز هم…

در جریان حمله مغولان به بخارا در سال ۱۲۲۰ میلادی، یکی از سیاه ترین فصول تاریخ این شهر رقم خورد و مسجد جامع بخارا به صحنه‌ا‌ی از خشونت بی‌سابقه بدل شد. گفته می‌شود مغولان پس از تصرف شهر، بسیاری از مردم را در مسجد جامع گرد هم آوردند. آن‌ها بر فراز سکویی در میانه صحن مسجد، آن‌قدر شهروندان بی‌گناه بخارا را گردن زدند که حیاط مقدس این مسجد با خون آن‌ها فرش شد. این حمله نه تنها یک تراژدی انسانی بود، بلکه شکستی سنگین بر پیکره معماری و میراث فرهنگی بخارا وارد کرد. چنگیز‌خان، پس از این حمله در مسجد…

شهر خیوه، که در ازبکستان امروزی قرار دارد، همواره به عنوان یکی از مراکز مهم تجاری در جاده ابریشم و نقطه‌ای کلیدی در تاریخ منطقه خوارزم شناخته شده است. معماری متمایز و استحکامات این شهر، از جمله ایچان‌قلعه معروف، تا حد زیادی توسط کار اجباری بردگان به ویژه اسیران ایرانی ساخته شد. در طول قرن‌های هفدهم و هجدهم میلادی، حاکمان خیوه به طور منظم به مناطق همسایه، به‌ویژه ایران حمله کرده و اسیران بسیاری را به بردگی گرفتند. این بردگان نقش مهمی در اقتصاد و زیرساخت‌های شهر داشتند و کمک بسیاری به ساخت بناهای معماری خیوه کردند. بر‌آوردها نشان می‌دهد…

پهلوان محمود خوارزمی، مشهور به پوریای ولی، یکی از اسطوره‌های بزرگ ورزش پهلوانی و زورخانه‌ای در تاریخ ایران است. او که در قرن هفتم هجری قمری (۱۳میلادی) زندگی می‌کرد، نه تنها به عنوان‌ کشتی‌گیر‌ی قدرتمند شناخته می‌شد، بلکه به دلیل منش پهلوانی، سخاوت، تقوا و تعهد به اصول اخلاقی مورد احترام بسیاری بود. پوریای ولی نماد کاملی از پهلوانی و جوانمردی در فرهنگ ایرانی و اسلامی است. داستان‌ها و حکایت‌های فراوانی دربارۀ او نقل شده که نشان دهنده جایگاه والای او در جامعه ایران است. پوریای ولی به عنوان نمونه بارزی از اخلاق پهلوانی در ایران، نه تنها به مهارت‌های…

باقیمانده کاخ آق‌سرای (کاخ سفید) در شهر‌سبز حیرت‌انگیز است. تیمور که خود زاده شهر کش (شهرسبز امروزی) بود، کاخ تابستانی خود را دراین شهر بنا می‌کند. به مانند تمامی بناهای دوره تیموری ابعاد عظیم خاصیت اصلی معماری بنا است تا بینندگان بلافاصله در مقابل بنا احساس حقارت کنند و قدرت سازنده‌ی بنا را تحسین کنند. اما این بنا از این نظر سرآمد تمامی بناهای دیگر است. ارتفاع ایوان ورودی آن به ۴۰ متر و عرض طاقش به ۲۲ مترمی‌رسد.پس از این ورودی عظیم حیاط باغ مرکزی کاخ با حوضی به ابعاد ۱۲۵ در ۲۵۰ متر شروع می‌شده که ساختمان‌های کاخ…

مسجد عتیق یا مسجد جامع شیراز تاریخچه‌ای بس کهن دارد. شواهد نشان می‌دهد که ساخت آن به سال ۲۸۱ هجری قمری بر‌می‌گردد. آنچه امروز در پی بلاهای بسیار و زلزله‌های متعدد برجای مانده بیشتر یادگار دور‌ه‌های صفوی و قاجار و پهلوی است به‌همراه بنای شگفت‌انگیز خدای‌خانه از قرن هشتم هجری در میان صحن آن.مسجد عتیق حال خوبی ندارد بسیار متروک و خلوت است و بسیار آسیب دیده. این بنای فاخر نگونبخت در میان طرح غول آسای توسعه شاهچراغ قرار گرفته است. این طرح تحت عنوان بین الحرمین سال‌هاست در حال بلعیدن بخش عظیمی از بافت تاریخی شیراز است. بانیان و…

نزدیک به هزار سال از بنای برج طغرل، که به احتمال بسیار زیاد آرامگاه طغرل، موسس سلسله سلجوقیان است می‌گذرد و هنوز ۲۴ کنگره آجری آن با دقتِ بسیار به کمک نور خورشید ساعت را به بازدیدکنندگان امروزی نشان می‌دهند.برج در طول سده‌های گذشته حوادث متعددی را پشت سر گذاشته و قطعا بارها مرمت شده است. کتیبه‌ای از جنس مرمر بر فراز ورودی برج نصب شده که حکایت از مرمت در دوران ناصرالدین شاه (۱۳۰۱ قمری) دارد. به لطف طراحی‌های بر جای مانده از پاسکال کست و اوژن فلاندن، و همچنین عکس‌های باقی مانده از دوره قاجار می‌دانیم آسیب‌های وارد…

البستکیه قدیمی‌ترین محله شهر دبی است که معدود آثار معمار‌ی قدیم دبی در آن باقیمانده است. این محله حکایت جالبی دارد.نامش را از شهر بستک خودمان (در شمال بندر لنگه واقع در استان هرمزگان) گرفته است. گروهی از بازرگانان بستکی در سال ۱۸۹۰ میلادی تصمیم به مهاجرت و اقامت در دبی می‌گیرند و با خانواده به اینجا می‌آیند و سبک معماری بستک را که شامل خانه‌های بادگیردار و حیاط مرکزی بوده در این محله اجرا می‌کنند. محله، درست در کنار خور یا بندر دبی در کنار آب قرار گرفته است. با شکل‌گیری دبی جدید در شصت سال اخیر به‌تدریج این…

اگر حماسه‌های شاهنامه فردوسی را به سه بخش اساطیر‌ی و تاریخی و پهلوانی تقسیم کنیم متوجه وزن بالای بخش پهلوانی که شامل داستان‌های خاندان رستم است می‌شویم. پهلوانانی که در کنار شاهان وظیفه نگهبانی از ایر‌انزمین را بر عهده داشتند. این داستان‌ها پس از فردوسی الهام‌بخش شاعر‌ان و حماسه سرایان دیگر شده است. منظومه‌هایی چون گرشاسپ‌نامه، فرامرزنامه و برزونامه ازین دست هستند که همگی در ستایش فرهنگ حماسی و پهلوانی در طول تاریخ ایران‌اند. نقاشان ایرانی نیز در طول این هزاره به تصویرگری این داستان‌های حماسی مشغول بوده‌اند و میراث بصری پرباری از خود برای ما به یادگار گذاشته‌اند که…