آب در لافت تنها یک منبع طبیعی نیست، بلکه بخشی از ساختار زندگی، نظم اجتماعی و معماری این شهر کهن است. نظام ذخیره و توزیع آب در این منطقه، حاصل قرن‌ها تجربه‌ی زیسته در اقلیمی گرم، کم‌باران و ناپایدار است؛ نظمی که در آن، معماری، زمین و جامعه به شکلی در هم تنیده عمل می‌کنند. آب‌انبارهای لافت در مقایسه با نمونه‌های فلات مرکزی ایران، از هرگونه تزئین و نمایش‌گری فاصله دارند. این بناها ساده، فشرده و کم ارتفاع‌اند و فرم آن‌ها مستقیماً از ضرورت‌های اقلیمی شکل گرفته است. گنبدهای نرم و پیوسته، دیوارهای ضخیم و دهانه‌های محدود، همگی در خدمت…

در سفر اخیرم به شهر بندری لافت، شهری که به درستی به‌عنوان یکی از شاخص‌ترین نمونه‌های معماری اقلیمی جنوب ایران شناخته می‌شود، برای بررسی و اظهار نظر درباره نحوه مرمت یک بادگیر دعوت شدم. این بادگیر، تنها عنصر باقی‌مانده از یک خانه تاریخی است که دیگر بخش‌های آن در گذر زمان تخریب شده‌اند و بنا به تصمیم اداره میراث فرهنگی، حفظ و نگهداری همین سازه به عنوان سندی از معماری بومی منطقه ضروری تشخیص داده شده است. بادگیر مورد بحث، از نوع چهاروجهی و با ساختاری ساده و مستقیم است و برخلاف بادگیرهای مناطق مرکزی ایران، به ویژه یزد، فاقد…

امامزاده یحیی ورامین یکی دیگر از یادگاران ارزشمند به‌جا مانده از دوره ایلخانی است؛ بنایی آرامگاهی که با گنبدی مدور بر فراز آن شکل گرفته و فضای داخلی‌اش سرشار از جلوه‌های خیره‌کننده تزئینی است. این تزئینات که عمدتاً شامل گچ‌بری‌های نفیس و کتیبه‌های متعدد می‌شود، در بخش‌هایی با محراب بنا پیوند می‌خورند و مجموعه‌ای کم‌نظیر از هنر و معماری قرن هشتم هجری را پیش چشم می‌گذارند. در نگاه نخست، ساختمان امامزاده بنایی ساده می‌نماید؛ دست‌کم آن‌چه امروز از آن باقی مانده است. با این حال، پیرامون بنای اصلی الحاقاتی دیده می‌شود که به دوره‌های متأخرتر تعلق دارند و به احتمال…

مسجد جامع ورامین که ساخت آن در دهه‌های آغازین قرن هشتم هجری قمری و در دوره حکومت اولجایتو و ابوسعید بهادرخان تکمیل شد، یکی از برجسته‌ترین یادگارهای معماری ایلخانی در ایران است. ورامین در این دوران یکی از کانون‌های مهم و آباد منطقه ری و مرکز تجمع روستاها و آبادی‌های حاصلخیز اطراف بود؛ شهری راهبردی در مسیر تجارت، کشاورزی و ارتباطی میان‌ ری، قم و خراسان. همین جایگاه ویژه سبب شد که امیران ایلخانی احداث مسجد جامع آن را نه تنها یک نیاز مذهبی بلکه نوعی نمایش قدرت، ثروت و هنر دولتی تلقی کنند. معماری مسجد همچون بسیاری از بناهای…