کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ می‌پردازد. با دنبال‌کردن مسیر تحول تصاویر سیاسی، از کاریکاتورهای اروپایی دوران «بازی بزرگ» و روزنامهٔ کاوه تا مجموعهٔ کارت‌پستال‌های تبلیغاتی بریتانیا با الهام از شاهنامه در جنگ جهانی دوم، مقاله نشان می‌دهد که چگونه شناخت تاریخ، اسطوره‌ها و سنت‌های تصویری ایران در خدمت تأثیرگذاری بر افکار عمومی قرار گرفت. بررسی نقش مجتبی مینوی در شکل‌گیری تصاویر شاهنامه‌ای کیمون اوان مارنگو و مقایسهٔ آن با آثار مستقل حسین مصورالملکی، تمایز میان ابتکار فرهنگی ایرانی و بهره‌برداری سازمان‌یافته از آن در دستگاه‌های تبلیغاتی را آشکار می‌سازد. مقاله سپس با مطالعهٔ فعالیت‌های آن لمبتون و دونالد نیوتن ویلبر، به…

روی درِ کندوی زنبور عسل، بیتی از سعدی نوشته‌اند! نه بر صفحه کتابی نفیس یا کتیبه عمارتی باشکوه، که بر دری سفالی که زنبورها از سوراخ کوچکش به کندو رفت‌وآمد می‌کرده اند. سعدی در این بیت، عسلِ زنبور را کنار شیرینی لب معشوق می‌نشاند. «زنبورمیان» کنایه از معشوقی است با کمری باریک همچون میان زنبور؛ و شاعر با بازی ظریف میان «مگس نحل» (زنبورعسل)، «شهد» و «زنبورمیان»، تصویری عاشقانه می‌سازد که برای چنین شیئی انتخابی به غایت دلنشین است. چه خوش ذوق بوده آن سفالگری که چنین شعری را برای درِ کندو برگزیده است. این پیوندِ بی‌تکلفِ هنر و زندگیِ…

چند روز پیش مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در پنیکس آتن ایستاد و برای توضیح جهان امروز، به ۲۵۰۰ سال پیش بازگشت؛ به خشایارشا، حملهٔ سپاه ایران به یونان، ترموپیل و تصرف آتن. سپس از دل همین گذشته، تبارنامه‌ای برای «غرب» ساخت که از آتن آغاز می‌شد، در روم شکل می‌گرفت، در مسیحیت ادامه می‌یافت، از اروپا و انگلستان عبور می‌کرد و سرانجام به آمریکا می‌رسید. چند دقیقه بعد نیز، وقتی سخن به دشمنان امروز غرب رسید، دوباره نام ایران به میان آمد. برای من، اهمیت این سخنرانی بیش از مواضع سیاسی روزِ روبیو، در معماری تاریخی آن است. در…

گزارش آنچه در شش ماه جنگ اخیر بر میراث ما گذشته است را در این بیست تصویر خلاصه کردم؛ از آنچه آسیب دید و آنچه از دست رفت، تا آنچه برای حفاظت و مرمتش انجام شد یا هنوز باید انجام شود. این گزارش، البته پایان ماجرا نیست؛ ثبت خسارت‌ها، روشن شدن ابعاد آنچه رخ داده و مرمت آنچه می‌توان نجات داد، همچنان ادامه دارد و جنگ نیز.

بعد از حادثه‌ای که مدتی پیش برایم پیش آمد و حاصلش مجموعه‌ای از شکستگی‌ها و آسیب‌ها و آویزان شدن دست شکسته از گردنم بود و هست، یاد مجموعه‌ای از نگارگری‌ها افتادم که سال‌هاست در موزه‌ها و مجموعه‌های مختلف سراغشان می‌رفتم. در همه‌ی این نگاره‌ها مردی را می‌بینیم، اغلب زانو زده و گاه سوار بر اسب، با یک دست که به شکلی غیرعادی از گردن آویخته است. نخستین بار که این تصاویر را دیدم، گمان کردم شاید با شاهزاده یا امیری روبه رو هستیم که دستش آسیب دیده یا نقصی جسمانی داشته است. تکرار حیرت‌آور این تصویر، با تفاوت‌هایی در چهره…

در۱۹۱۹، ایرانِ بی‌طرف اما ویران شده از جنگ جهانی اول، هیئتی به کنفرانس صلح پاریس فرستاد که حتی به کنفرانس راهش ندادند. محمد علی فروغی در روایت خود از آن روزگار، تصویری دردناک از کشوری ارائه می‌کند که صاحب تاریخ بود، اما فاقد قدرت سیاسی لازم برای شنیده شدن. ایران در پاریس حاضر بود، اما در نظم تازه جهان غایب ماند. بیش از یک قرن بعد، اگر متن تفاهم نامه اخیر را مبنا بگیریم، صحنه معکوس شده است. این بار ایران شاید در تالار امضای ورسای حاضر نبوده، اما خواست‌های اصلی‌اش در متن حضور دارد: احترام به حاکمیت ملی، عدم…

سده سوم پیش از میلاد | درهم چهاردرخمی نقرهضرابخانه استخر نمونه‌ای برجسته از بازنمایی هویت و اقتدار در دورهٔ پساهخامنشی. این سکه نادر، وهبرز را در هیأت شاهانه هخامنشی، با کمان و ترکش، در حالی نشان می‌دهد که جنگجویی یونانی (هُپلیت) را از موی سر گرفته و در آستانه ضربه نهایی با خنجر است. این تصویرپردازی، آگاهانه و سیاسی است؛ بازتابی از سنت‌های تصویری امپراتوری هخامنشی و تلاشی برای بازتعریف و تأکید بر حاکمیت ایرانی در دوره‌ای پس از فتوحات اسکندر. کتیبه‌های آرامی نیز بر تداوم ساختار اداری و فرهنگی این سرزمین گواهی می‌دهند.

تاملی در سنتِ استقامت در تاریخ ایران در تاریخ ایران، بارها قدرت‌هایی بزرگ‌تر از بیرون به این سرزمین چشم دوخته اند؛ گاه با سپاهی عظیم و گاه با فناوری و ابزارهایی پیشرفته تر از آنچه در اختیار مدافعان بوده است. اما تجربه تاریخی ایران نشان می‌دهد که سرنوشت چنین رویارویی‌هاییهمیشه در یک نبرد تعیین نمی‌شود. در بسیاری موارد، آنچه سرانجام توازن را دگرگون کرده است، استقامتِ سیاسی و عمقِ تاریخی یک جامعه بوده است. یکی از روشن‌ترین نمونه‌های این الگو را می‌توان در رویارویی میان امپراتوری اشکانی و امپراتوری روم دید؛ دو قدرتی که برای چند سده در مرزهای غربی…

آب در لافت تنها یک منبع طبیعی نیست، بلکه بخشی از ساختار زندگی، نظم اجتماعی و معماری این شهر کهن است. نظام ذخیره و توزیع آب در این منطقه، حاصل قرن‌ها تجربه‌ی زیسته در اقلیمی گرم، کم‌باران و ناپایدار است؛ نظمی که در آن، معماری، زمین و جامعه به شکلی در هم تنیده عمل می‌کنند. آب‌انبارهای لافت در مقایسه با نمونه‌های فلات مرکزی ایران، از هرگونه تزئین و نمایش‌گری فاصله دارند. این بناها ساده، فشرده و کم ارتفاع‌اند و فرم آن‌ها مستقیماً از ضرورت‌های اقلیمی شکل گرفته است. گنبدهای نرم و پیوسته، دیوارهای ضخیم و دهانه‌های محدود، همگی در خدمت…