کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ میپردازد. با دنبالکردن مسیر تحول تصاویر سیاسی، از کاریکاتورهای اروپایی دوران «بازی بزرگ» و روزنامهٔ کاوه تا مجموعهٔ کارتپستالهای تبلیغاتی بریتانیا با الهام از شاهنامه در جنگ جهانی دوم، مقاله نشان میدهد که چگونه شناخت تاریخ، اسطورهها و سنتهای تصویری ایران در خدمت تأثیرگذاری بر افکار عمومی قرار گرفت. بررسی نقش مجتبی مینوی در شکلگیری تصاویر شاهنامهای کیمون اوان مارنگو و مقایسهٔ آن با آثار مستقل حسین مصورالملکی، تمایز میان ابتکار فرهنگی ایرانی و بهرهبرداری سازمانیافته از آن در دستگاههای تبلیغاتی را آشکار میسازد. مقاله سپس با مطالعهٔ فعالیتهای آن لمبتون و دونالد نیوتن ویلبر، به مناسبات پیچیدهٔ دانش ایرانشناختی و سیاست خارجی بریتانیا و آمریکا، بهویژه در جریان عملیات آژاکس، میپردازد. استدلال اصلی مقاله آن است که بهرهگیری سیاسی از دانش فرهنگی، لزوماً اعتبار علمی آن دانش را نفی نمیکند، اما شناخت مناسبات میان تولید دانش، قدرت و مخاطب برای فهم تاریخ معاصر ایران ضروری است. مقاله در پایان بر اهمیت سواد تاریخی و بصری و مسئولیت موزهها و نهادهای پژوهشی در آشکارساختن زمینههای تولید، گردش و دگرگونی معنای تصاویر تأکید میکند.
منتشر شده در مجله بخارا



