برگی از یک شاهنامه دوره صفوی، به تاریخ ۱۰۸۶ و با امضای محمد زمان. در این صحنه بعد ازین که زال پر سیمرغ را در آتش می‌افکند سیمرغ برای کمک به زایمان رودابه می‌آید و با شکافتن شکم او، رستم را به دنیا می‌آورد. به درستی گروهی بر اساس همین صحنه اساطیری به جای واژه «سزارین» از واژه زیبای «رستمینه» استفاده می‌کنند. نقاش این شاهکار، محمد زمان از مهمترین نقاشان دوره صفوی ایران است. وی از نقاشان «فرنگی ساز» آن‌ دوره محسوب می‌شود که تسلطی توامان بر شیوه نقاشی غربی و ایرانی داشت. این دوره شروع نگاه نقاشان ایرانی به…

دیروز در حراجی در لندن، اثری از دوره قاجار با قیمت بسیار گزاف به فروش رفت. این نقاشی که اثر یحیی غفاری ملقب به ابوالحسن ثالث وفرزند صنیع الملک است تصویری یگانه از درون کاخ نارنجستان که جزیی از مجموعه کاخ‌های گلستان بود برایمان باقی نهاده است. نقاش با دقت بسیار زیاد صف درباریان را در ضیافت ناصرالدین شاه به تصویر کشیده است. میز مجلل در مرکز تصویر حکایت از آن دارد که میهمانی هنوز شروع نشده و گروهی که نزدیک شاه هستند به احترام خم شده اند. درخت‌های بلند داخل عمارت و همچنین حوض آبی در سالن به چشم…

سمرقند، نوروز چند سال پیش، شهر افراسیابسمرقند فعلی در کنار ویرانه های شهر افراسیاب بنا شده، که از پانصد قبل از میلاد مسیح تا زمان مغولان شهری آباد بود، مغولان چنان شهر را ویران کردند که شهر جدید کمی دورتر بنا شد و سمرقند نام گرفت، نیشابور نیز چنین سرنوشتی داشت و نیشابور فعلی با فاصله‌ای از نیشابور قدیم که مغولان با خاک یکسان کردند بنا شده. من بدنبال پاسخ سوال قدیمی در ذهنم که ریشه‌های شرقی نقاشی ایرانی از کجایند در دیدار از افراسیاب شوق مضاعفی برای دیدن نقاشی های سُغدی مانده بر دیوار داشتم که در کاوشهای شهر…

بخشی از یک علم دوران صفوی، از فولاد مشبک، سوره فتح با خط ثلث در قسمت اصلی، در قسمت پایه امضای هنرمنددر یک طرف و تاریخ دوم شوال ۱۰۳۷ هجری قمری در طرف دیگر بچشم میخورد.اثر عبدالوهاب اصفهانی، در کنار بخش اصلی که به شکل سرو (درخت زندگی در هنر ایران) است حاشیه برنزی بشکل برگهاییست که در دو طرف بصورت انتزاعی سر اژدهایی را با دهان باز تداعی میکنند. خلق چنین اثری مستلزم طراحی دقیق بر روی کاغذ و سپس منتقل کردن طرح با سوزن و معمولا گرد ذغال بر روی سطح فولاد و نهایتا برش دقیق فولاد بود.…

قلمدان لاکی، دوره قاجار، احتمالا اثر “کاظم ابن نجف علی”، اواخر قرن ۱۹ میلادی، اواسط قرن ۱۳ هجریمحمد کاظم پسر آقا نجف اصفهانی از مهمترین نقاشان عصر قاجار بود و پدر عبدالحسین صنیع همایون دیگر نقاش مهم این خاندان هنرآفرین

چند سال پیش که مشغول کار روی پروژه «باغ موزه قصر» بودم، تصمیم گروه معماری و مرمت بر آن شد که در این پروژه خطوط اصلی باغ سلطنتی قاجاری را احیا کنیم و خطوطِ کلی باغ جدید منطبق بر باغ تاریخی باشد. البته برای اینکار پیش از هر چیز نیاز به نقشه باغ قاجاری داشتیم و سپس نقشه‌های تهران از عهد فتحعلیشاه تا عصر حاضر. قدیمی‌ترین نقشه‌ای که یافتیم پلان باغ و قصر قاجار بود که با کیفیت پایین به نقل از کتاب باغ‌های ایرانی، نوشته دونالد ویلبر، ایرانشناس آمریکایی بود. برای اطمینان خاطر با زحمت بسیار چاپ نخست کتاب…

سمرقند فعلی در کنار ویرانه‌های شهر افراسیاب بنا شده، که از پانصد قبل از میلاد مسیح تا زمان مغولان شهری آباد بود، مغولان چنان شهر را ویران کردند که شهر جدید کمی دورتر بنا شد و سمرقند نام گرفت.نیشابور نیز چنین سرنوشتی داشت و نیشابور فعلی با فاصله‌ای از نیشابور قدیم که مغولان با خاک یکسان کردند بنا شده است. من به دنبال پاسخ سوال قدیمی در ذهنم که ریشه‌های شرقی نقاشی ایرانی از کجایند در دیدار از افراسیاب شوقی دوچندان برای دیدن نقاشی‌های سُغدیِ مانده بر دیوار داشتم که در کاوش‌های شهر افراسیاب که فقط تپه‌ای از آن باقی…

[نوروز چند سال پیش] بخشی از سفرنامه: تیمور، گور خودش را در شهر سبز ساخته بوده و چیزی که ما این‌جا دیدیم گوری بوده که برای نوه‌اش ساخته بوده ولی مرگ نابه‌هنگامش درسفر برای فتح چین باعث می‌شود که جسد را برگردانند و به خاطر زمستان این‌جا به خاک بسپارند و در حقیقت این مکان گورِ تیمور می‌شود. در دو طرف این بنا یک مدرسه و خانقاه بوده که هر دو کاملاً از بین رفته و فقط فونداسیون‌شان مانده بود و یک سردر بود که عمل ” معمار اصفهانی” بود که اسمش را خوشبختانه روی سردر بنا حک کرده بودند.…

[نوروز چند سال پیش] این بنا تقریبا در همه کتاب‌های مرجع معماری ایرانی دیده می‌شود. قبل از دیدنش فکر می‌کردم مگر این بنای کوچک چه دارد که این‌قدر ارج و قرب دارد. وقتی دیدمش متوجه شدم که هیچ عکسی نمی‌تواند حق شاهکارمعمار ناشناسش را به درستی ادا کند. جواهری‌ست بی بدیل که تلفیق معماری ساسانی و دوره اسلامی در آن به بهترین وجه دیده می‌شود. آجر کاری‌اش شگفت انگیز است و هر گوشه اش باعث حیرت از این همه سلیقه و فن. بیش از هزار سال از عمرش می‌گذرد و هنوز گویای هنر سامانیان است. بی‌دلیل نیست که منوچهر ستوده…