قلعه دختر، قز ماما، قصر دخترک، قلعه دخترک، قزل ماما، قلعه دختر شهرستانک و آتشکده قصران؛ تمامی این نامها، نامهایی بوده است که بعدها به آدران قصران دادهاند. بنایی اسرار آمیز که بر قلهای رفیع در ارتفاع ۳۲۵۰ متری، چون لانه عقابان بنا شده است. اکنون بسیاری از کوهنوردانی که با قلل مختلف شمیران آشنایی دارند، آدران قصران را با نام قلعه دختر که در شمال قله توچال قرار دارد میشناسند، حال آنکه تمامیِ نامهای یاد شده را در متون قدیم و نوشتههای جدید میتوان یافت. قلعه دختر در انتهای راه آسفالتهای است که از راه تهران – فشم جدا…
فرشهای دوره صفوی، در زمره زیباترین و ارزشمندترین فرشهای تاریخ جهان شناخته میشوند. حدودا چهارصد فرش ازین دوره باقی مانده که عمر چهارصد سالهشان شاهدی بر تکنیکهای پیشرفته فرشبافیِ آن دوره است. در دوران صفوی برای اولین بار از هنرمندانِ نقاش و تذهیبگران، برای طراحی نقشههای فرش استفاده شد و استانداردهای خاصی در کارگاههای فرشبافیِ سلطنتی، کیفیت فرشها را تضمین میکرد. این فرشها زینتگر کاخها و خانههای اشرافی سراسر جهان شدند. دو فرش بسیار مهم این دوره، قالی اردبیل و فرش تاجگذاری، در موزه لاکما نگهداری میشوند و امسال بعد از سالها به نوبت به نمایش عمومی در آمدند. قالی…
جنگ روانی سابقهای به قدمت جنگهای بشر دارد و با پیشرفت جنگ افزارها، ابزارهای جنگ روانی نیز به تناسب پیشرفت کردهاند. در خلال جنگ جهانی دوم، ایران اعلان بیطرفی کرد. افکار عمومی ایرانیان به دلیل سابقه طولانیِ استعمار روس و انگلیس، به سمت آلمان متمایل بود. اما ایران به خاطر احتراز از هر نوع مشکل، در عمل از آلمان جانبداری نمیکرد. در نهایت به علت اهمیت استراتژیک ایران، انگلستان و روسیه تصمیم به تسخیر ایران گرفتند و به سختی رضایت روزولت رییس جمهور آمریکا را جلب کردند. افتتاح بخش فارسی بیبیسی در این ایام صورت گرفت و به طور منظم…
بانوی قاجاری، اثر میرزا بابا اصفهانی نقاشباشی دربار فتحعلی شاه، که قبل از آن در دربارهای آقا محمد خان و کریم خان زند نیز به نقاشی مشغول بوده است. اینگونه نقاشیها که در آن جام شراب وبانوان نیمه برهنه دیده میشوند معمولا در اندرونیهای کاخهای سلطنتی و یا خانههای اشراف دیده میشدهاند. شکل قوس بالای این نقاشیهای قاجاری بدین علت بوده که آنها به جای قاب شدن و آویزان شدن روی دیوار، در داخل قاب دیوار نصب میشدند و شکل و ابعادشان با درها و پنجرههای دیگرِ اتاق تناسب داشته است و ریتمی دلپذیر از نقاشی و شیشههای رنگی را…
مجموعه کاخهای سعد آباد هشت ورودیِ مختلف دارد، مهمترینشان دروازه واقع در انتهای خیابان سعد آباد است که به دروازه احمدشاهی معروف است. معماریِ آن شکل و شمایل قاجاری دارد و تزیینات نمای دروازه، بسیار شبیه تزیینات نمای کاخ احمد شاهیست. در بالای دروازه برجستگیای به چشم میخورد که روزگاری تاجی بوده از جنس کاشیهای هفت رنگ تهران با لعابی درخشان. به روایتی انقلابیون با شلیک گلوله خرابش کردند که با توجه به نبود اثر گلوله بر روی بنا و به خصوص در قسمت تاج، به نظر روایت درستی نیست، احتمالا انقلابیونِ محترم با نردبانی بلند و کلنگی زحمت تخریبش…
کاخ احمدشاهی در مرتفعترین نقطه سعدآباد ساخته شده و مشرف به کاخ سبز است؛ تنها ربطش به احمدشاه اینست که در آخرین سالهای سلسله قاجار توسط یکی از اشراف محلی بنا شده و به همین علت جزو کهنترین بناهای سعد آباد است. معماریِ بنا کمی عجیب است. ورودی آجری که قوسی صفوی دارد و تاج بنا سبکی قاجاری، بقیه بنا به جز ورودی، معماریِ قاجاری – فرنگی دارد و عاری از تزیینات. حکایت عجیبی داشته. بعد از انقلاب توسط نهادی نظامی تصرف میشود و به مدت طولانی دست کارشناسان میراث فرهنگی از آن کوتاه بوده؛ مقر سازمان بسیج خواهران میشود…
قصر سنگی یا کاخ شهوند یا کاخ سبز، دومین کاخی بود که در زمان رضاشاه در سعد آباد بنا شد. بیشک این کاخ کوچک یکی از زیباترین کاخهای سلطنتیِ تاریخ معاصر ایران است. معمارش میرزا جعفر کاشی (معمارباشی) بود و سنگهای مرمر سبزش از معادن زنجان و خراسان تهیه شدند. کاخ، دو طبقهی اصلی و یک زیر زمین دارد که طبقه اول دفتر کار رضا شاه شد. این کاخ در مکانی ساخته شده که بهترین دید را به تهران داراست. کاخی با مصالح ایرانی و سلیقه ایرانی که پیامآورِ نگرشی جدید در معماری و مدیریت کشور بود. در طبقه بالای…
عمارت اندرونی یا کاخ ملکه توران، از قدیمیترین کاخهای مجموعه سعد آباد، در اواخر دوره قاجار (زمانی که رضا شاه سردار سپه بود) بنا شده است. این کاخ در ابتدا مسکن ملکه توران امیر سلیمانی (سومین همسر رضا شاه که در سال ۱۳۰۲ از او جدا شد) بود و بعدها تا زمان انقلاب، جایگاه نظامیان ساکن در سعدآباد. بعد از انقلاب همچون دیگر ساختمانهای مجموعه سعد آباد تغییر کاربری فراوان داد. مدتی با آبرو موزه مشاهیر شد و در دورهای اجاره داده شد و رستورانش کردند و امروز صبورانه منتظر مرمت و تغییر کاربریست. عمارت بیرونی آن که به صورت…
تخت سلیمان بیشک یکی از شگفت انگیزترین مناطق باستانی ایران است؛ در اوستا چیچست نامیده شده و در زمان اشکانیان و ساسانیان از شکوه و رونق بسیاری برخوردار بوده است. مقدسترین آتشکده ساسانی، آتشکده آذرگشنسب در کنار دریاچه این مکان (که در اواخر دوره ساسانی شیز نام گرفت) بنا شده بود تا این که در حمله رومیان ویران شد. صدها سال بعد ایلخانان مغول تصمیم به احیای این مکان گرفتند و کاخی در کنار ویرانههای آتشکده بنا کردند. از کاخ به جز پیها و برخی دیوارها اثری باقی نمانده اما کاشیهای بسیار زیبای آن اکنون در موزههای سراسر دنیا پخش…
تخت مرمر که محل جلوس هشت پادشاه آخر ایران بود، توسط میرزا بابا، نقاش برجسته دربار فتحعلیشاه طراحی شد و استاد محمد ابراهیم اصفهانی هم سنگتراشی و حجاری آن را انجام داد. شگفت آنکه در دوره پهلوی دوم با ساختن ساختمان حجیم و بیقوارهی وزارت دارایی، درست در حیاط پشتی ایوان تخت مرمر، منظر این مهمترین تختگاه سلطنتی ایران را مخدوش ساختند.