این اثر که برای نخستین‌بار در کتاب Masterpieces of the Farjam Collection (انتشارات دانشگاه ییل، ۲۰۲۴) منتشر شده، از سه منظر تاریخی، هنری و اجتماعی خوانده می‌شود. از منظر هنری، سند طوماری به ابعاد ۱۰۲.۵ در ۶۳.۵ سانتی‌متر است که متن در نوزده سطر به خط شکسته‌نستعلیق تحریری بر زمینۀ زرین کتابت شده و سرلوح تذهیب‌شده‌ای با کتیبه‌های چندگانه، نقوش اسلیمی و ختایی، و رنگ‌های لاجوردی، قرمز و طلایی آن را به اثری از هنر کتاب‌آرایی قاجاری تبدیل کرده است. از منظر تاریخی و اجتماعی، عقدنامه پیوند دو خاندان پرنفوذ قاجار را ثبت می‌کند. ملک‌تاج خانم نوۀ عباس‌میرزا و نتیجۀ فتحعلی‌شاه بود؛ بانویی که سال‌ها بعد، از ازدواج دومش با میرزا هدایت‌الله وزیر دفتر، فرزندی پا به عرصۀ وجود گذاشت که نامش با نهضت ملی‌شدن نفت ایران گره خورد: دکتر محمد مصدق. مقاله همچنین به پیشینۀ سنت عقدنامه‌نویسی در ایران از دوران پیش از اسلام تا قاجار، ویژگی‌های متنی و زیباشناختی این اسناد، و جایگاه آن‌ها در تقاطع حقوق شرعی، هنر کتاب‌آرایی و بازنمایی قدرت خاندانی می‌پردازد.
منتشر شده در مجله بخارا- خواندن متن کامل مقاله
